Door het bos de bomen

Iemand had mij gevraagd een column te schrijven. Het moest gaan over Nederlandstalige liedjes, want daar zijn er veel van en ik luister ze graag. Degene die het me vroeg zat bij een vereniging in Groningen waarvan de leden er prat opgingen dat ze niet van Nederlandstalige muziek hielden. Gewoon niet. Tussen Frans Duijts en Paul de Munnik maakten ze voor het gemak geen onderscheid. Dat er muziek zou kunnen bestaan die ze niet kenden, kwam niet in ze op. Voor hen was het Nederlands geen taal die ze zelf spraken, maar een genre, dat stond voor slechte smaak, bekrompenheid en woorden die onmogelijk poëtisch konden klinken. De meeste van hen studeerden een vreemde taal of volgden hun studie toch op zijn minst in het Engels. Zij waren mannen (m/v) van de wereld en lieten dat graag merken middels hun volhardende doch naïeve minachting voor het Nederlands.

En of ik ze even wilde vertellen dat ze fout zaten. Wilde ik wel. Ik wil graag uitleggen dat het raar, onnodig en vooral ook een beetje zielig is je eigen moedertaal zo te verachten. Dat de aanname dat de ene taal in essentie mooier is dan de andere, een misverstand is. Dat je net zo goed mooie, grappige, verrassende of ontroerende teksten kunt schrijven in het Nederlands. Met voorbeelden, veel voorbeelden. En dat het belangrijk is jezelf en je land niet te serieus te nemen, maar dat je in dezelfde val trapt als je zonder enkele ironie alles wat Nederlands is per definitie veracht.

Dat schreef ik allemaal op. In mijn laatste zinnen vatte ik samen dat het van een vreemd soort arrogantie is om open te staan voor de volledige brei aan anderstalige muziek, maar eventuele Nederlandstalige parels per definitie geen aandacht te gunnen. ‘Dan zie je’, zo schreef ik op, ‘door het bos de bomen niet meer.’

Ik geef toe, de nieuwe Drs. P. ben ik niet, maar ik vond het zelf best leuk gevonden. De redactie van het verenigingsblad dacht daar anders over. Of meer voor de hand liggend, dacht daar überhaupt niet over. Zonder met mij te overleggen verbeterden ze de zin naar ‘Dan zie je door de bomen het bos niet meer.’ Weg grapje. Weg betekenis. Weg mijn zo zorgvuldig geconstrueerde betoog.

Sindsdien heb ik het min of meer opgegeven andersgestemden met argumenten te overtuigen van hun ongelijk. Alleen de guerrillatactiek wil ik nog wel eens gebruiken, door anderen onverwacht te confronteren met een mooie zin. Ik ben zo moe, pak jij even mijn biezen? BAM.

Nare dingen in een fijn leven

Een week gevoel van medelijden maakt zich van mij meester als ik iemand weer eens hoor zeggen: ,,Maar het Nederlands is toch een heel lelijke taal?’’ Ik snap niet waar het vandaan komt dat Nederlanders zo’n buitenproportionele afkeer hebben van hun eigen taal. Dat vind ik niet eens per se heel erg, eerder jammer (ik ben niet bóós, ik ben teléúrgesteld), want wat hebben ze ongelijk. En wat verdrietig dat ze dat zelf niet door hebben.

Gelukkig houd ik wel van onze taal en beleef ik daar bespottelijk veel plezier aan. Zo houd ik bijvoorbeeld een lijstje bij van mooie en lelijke woorden. Moet wel even het misverstand uit de wereld geholpen dat lelijke woorden geen woorden zijn met een vervelende betekenis. Zij die zeggen dat ze, ik noem maar iets, 'gedoogpolitiek' een lelijk woord vinden wantrouw ik. Niet omdat ze waarschijnlijk iets tegen gedogen hebben, maar omdat ze niet begrijpen dat een lelijk begrip niet hetzelfde is als een lelijk woord.

"Ik ben niet bóós, ik ben teléúrgesteld"

Om maar even een voorbeeld te geven, ik vind ‘naar’ een mooi woord. Dat komt door de klank. 'Naar' klinkt ook echt naar. Je kunt zeggen dat iets vervelend is, of irritant, maar dat is echt iets heel anders dan NAAR. De bus missen is vervelend, dat de wifi het steeds niet doet irritant, maar als je op een stortregenachtige herfstdag op een nat zadel moet gaan zitten, terwijl je jas ook al doorweekt is en je een keelpijn op voelt komen, dan is dat naar.  Zodoende houd ik zelf een lijstje bij met ‘nare dingen in een fijn leven’ waar naast ‘op een nat zadel gaan zitten’ en ‘keelpijn voelen opkomen’ ook ‘de wekker’ en ‘de natte sjaal’ staan. Het lijstje groeit gestaag, er zijn niet veel dingen in een fijn leven die precies bij dit mooie woord passen.

Lelijke woorden op mijn lijstje zijn ‘beige’, ‘orgel,’ ‘zalm’ en ook het jeuk veroorzakende ‘crea-bea’ en het afgrijselijke ‘slufter’ (zeker in combinatie met een slissende aardrijkskunde lerares geen aanrader). Andere mooie woorden zijn ‘wortel,’ ‘bedachtzaam,’ ‘pietenpak,’ (ritme van de Radetzky Mars) ‘wildbreien,’ het voorvoegsel ‘bere-‘ (serieus, alles met bere-  klinkt gezellig, zelfs ‘berechagrijnig’) en ‘belabberd’.

Het lijstje met mooie woorden is uiteraard langer, want ik houd van onze taal. Had het niet zo’n ontzettende Rita-Verdonk-associatie, dan zou ik zeggen dat ik ‘trots op Nederlands’ was. En zij die het Nederlands lelijk vinden moeten zich in een hoekje gaan zitten schamen, of misschien gewoon beter opletten. Voor hun eigen bestwil ook, want elke dag moeten praten in een taal die je veracht, dat lijkt me een typisch gevalletje van ‘naar’. Desalniettemin. Verkneukelen. Nurks.

Om over de leuke dingen die je met taal kunt doen nog maar te zwijgen. Daar schreef ik vorig jaar iets over. Met dingen.

Al was meteen de eerste avond soir

DEEL 1
Het studiejaar is weer begonnen. De onderwerpen van de standaard gesprekken met mensen die ik niet heel goed ken, verschuiven van 'ga je nog wat leuks doen in de vakantie?' naar 'o, en wat voor studie doe je dan?'. Waar ik er in het eerste geval nog gemakkelijk vanaf kom met een vriendelijke glimlach en een verhaal over New York, kom ik in het tweede geval vaak diep in de problemen. Dat komt omdat ik bij de vakantievraag nog heel wat kan verzwijgen (bijvoorbeeld dat ik op de dag dat het zo mooi weer was eigenlijk de hele dag binnen heb gezeten), maar ik bij de studievraag maar één ding kan antwoorden. En dat antwoord luidt: 'Nederlands.' Ik probeer er niet een al te schuldbewust gezicht bij te trekken.
Ja, kijk me maar niet zo aan, ik studeer Nederlands inderdaad.

'O, wil je leraar worden?' is een veel voorkomende reactie op mijn bekentenis. Ik zal meteen even het bijbehorende antwoord geven: 'Nou, nee, dat is niet per se de bedoeling, maar ik sluit niks uit.'
Andere geschrokken gesprekspartners reageren met 'o, echt!? Ik ben echt heel slecht in spelling en zo.' Ook dit misverstand zal ik uit de wereld helpen. Ik studeer Nederlands, geen spelling. Ik heb exact één college (klankleer) over spelling gehad en de hoofdgedachte daarvan was dat het onbegrijpelijk is en het allemaal nooit meer goed komt.
Ik krijg trouwens ook geen colleges woordenboek (dus ik ken NIET alle woorden).

Zo, nu dit duidelijk is, wil ik het even hebben over de enige geschikte reactie op mijn mededeling dat ik Nederlands studeer. Het is niet moeilijk. Het is geen lange zin die je uit je hoofd hoeft te leren. Eigenlijk is het heel simpel: 'o, wat leuk, ik houd ook erg van taal.' Dat is alles. En als je nog twijfelt over het waarheidsgehalte van die bewering, lees vooral verder.

DEEL 2

Het stikt van de dingen op internet. Überhaupt vind ik dat er veel dingen zijn, maar op internet zijn er nog veel meer dingen dan dat er dingen in het echt zijn. Die dingen slaan op van alles en nog vaker op niets en heel af en toe ook enorm op taal. En nou wil het geval dat ik het nu even ga hebben over de laatste categorie. 'Dingen' is nogal een vaag begrip, dat geef ik toe, maar het dekt wel de lading.

Ding 1
Op Twitter volg ik Frank van Pamelen, naar eigen zeggen 'schrijver en zo'. Op de geboortedag van Cor van Hout (die engerd die Freddy Heineken heeft ontvoerd), introduceerde hij een nieuwe versvorm, het #corvanhoutje :

Heineken, en het liefst goed koud
Dat is iets waar Cor van Hout

Hij tweette en retweette nog meer, maar zo goed als het origineel werd het natuurlijk nooit.

Na zijn strijd met Spanje
Hield Willem van Oranje

Het leven is niet saai
Sinds ik Patricia Paay

Het lijk was verdwenen
De zoektocht gestart
Kees vond de benen
En Maarten 't Hart

Het was een duet
Maar klonk als gekrijs
Want ik raakte de toon kwijt
En Ivo de Wijs
(#johnvsliedregt)

Deze voldoet misschien niet helemaal aan de eisen, maar is desalniettemin het delen waard:

DOMWEG
We lopen met zijn tweeën langs de IJssel
Te praten over verskunst en ik noem
Per ongeluk de dichter Bloem van Deyssel
En omgekeerd Jeroen van Dijsselbloem
@erikvmuiswinkel

Ding 2
Toen Ionica Smeets in zomergasten een fragment liet zien van Kees Torn, werd dat opeens een internethit. En iedereen die enthousiast werd had gelijk, want het was taal en leuk.

Frank van Pamelen tweette: 'Speciaal voor @ionicasmeets': liedje #nederlandsfrans in de maak. Op zijn Kees Torns. Al was meteen de eerste avond soir...'

Er werd meteen op gereageerd door verschillende twitteraars. Het idee dat er meerdere mensen fanatiek zinnetjes aan het bedenken waren, bezorgde mij een brede grijns.

Klik op de afbeeldingen om 'm groter te maken.

Dit is lang niet alles, maar ik kan niet bezig blijven.
Eergisteren tweette hij trouwens het onderstaande, dus houd het in de gaten!

UPDATE HIER!!

Ding 3
In 2011 (en 2013) was er wel eens een programma op tv met de titel 'Tatatataal'. Het was een grappig programma met als presentator iemand die Nederlands heeft gestudeerd (!), namelijk Erik van Muiswinkel. In het programma was er de rubriek 'Beter dan Gorter', (ook wel eens 'Korter dan Gorter' genoemd trouwens, Gorters Mei heeft namelijk 4381 regels) waarin deelnemers bekende gedichten anders moesten afmaken. Er zaten briljante vondsten tussen. Iemand achter het youtubeaccount 'athrodios' heeft wat tijd opgeofferd om er een compilatie van te maken. Het is het kijken meer dan waard. En nou niet na twee wegklikken, want ze worden alleen maar beter.
En als je nou echt weinig tijd hebt, ga je even naar 3:44, en 6:38 ALLE DRIE.

Ik heb zelf ook een poging ondernomen, trouwens. Het is wat flauw om in deze post alleen maar te teren op andermans creaties dus vooruit. Naar het bekende gedicht van niet Godfried Bomans noch Michel van derPlas.

3Gezusters

Hier zit ik achter mijn gintonicglas
Mij onnoemlijk te vervelen
Omdat in dit café mijn 3G het niet dee
Kan ik niks van mijn gezelligheid delen

Geen instagramfoto's van mijn halflege glas
Geen app, geen snap, geen spel om te spelen
Ik wou dat ik in de Drie Gezusters was
Dan kon ik nu tweeten en mailen

Ding 4
Puur en alleen omdat hier dingen staan, ook dit ding.

Laatste ding
Ik wil vaker voorgelezen worden. Dit is een mooi en kort verhaal van Arjen Lubach op Noorderzon.

_________________

Graag zou ik u willen vragen mee te werken aan een onderzoek over de effectiviteit van dit artikel. Het onderzoek bestaat uit 1 meerkeuzevraag. Onder de deelnemers wordt een paard verloot.

Wat is uw reactie op het feit dat de schrijver van dit artikel Nederlands studeert?
A) O, wil ze leraar worden?
B) O, ik ben echt heel slecht in spelling en zo.
C) O, wat leuk, ik houd ook van taal.
D) Schoenen.
E) Ik zie helemaal geen ding staan.